Memorial Day

In lieu of a pained screed finding inspiration from physical pain, I'm going to post a very rough translation of an article published at the New York Times on Monday the 23rd of May, 2022 entitled Shards of the Planet Mercury May Be Hiding on Earth.

Please note I did not do a search-and-replace of words with circumflexes and breves. Rather I use something I call the Jeono-sistemo which uses the H-system and replaces the 'ŭ' with a 'w' rather than utilizing "uh" in its place. It's named for my South Korean friend Jeon who uses it for his tweets. Given names for humans are not 'esperantized' so don't pronounce them as if they're using Esperanto orthography and pronunciation.

Jen la afisho tradukita el la NovJorkaj Tempoj. Dankon.

Merkurio estas tia stranga. Estas granda peco da shtono malkiel aliaj planedoj en la sunsistemo.

"Merkurio estas tro densa" diris David Rothery, planeda scientisto che la Open University en Anglio.

Plej da la planedo, la plej proksime al la suno, estas la koro. Ghi ne tenas mantelon kiel Tero kaj neniu konas la kialon Unu eblo estas ke Merkurio estis pli granda antawe. Eble dua da ghia nuna formo aw pli. Miliardoj da jaroj antawe chi-tiu Pramerkurio aw Merkurego povus frapi per granda objekto, forprenis la eksterajn etaghojn kaj nur la intera kerno restas hodiaw.

Kia bona ideo sed neniu havis pruvon por la teorio. Nun scientistoj pensas ke ili trovis ion. Dum la Lunar and Planetary Science Conference che Houston dum Marto, Camille Cartier, planeda scientisto che la Universitato de Lorrain en Francio kaj kolegoj diris ke pecoj da la Pramerkurio eble kashas en muzeoj kaj aliaj aeroshtonaj specimenaroj cirkaw la mondo. Se ili povus ekzamenigi ilin, eble ili povas solvi la misteron.

"Nun, ni ne havas specimenojn da Merkurio." diris Dr. Cartier. "Se ni povus akiri tiajn specimenojn estus eta revolucio kompreni la naturalan historion de la plej malgrandaj planedo en nia sunsistemo."

Per la Aeroshtona Socianno cirkaw 70,000 aeroshtonoj estas en muzeoj kaj specimenaroj tra la mondo. Plej estas el asteroidoj che la zono inter Marzo kaj Jupitero, cirkaw 500 el la Luno. Pli da 300 estas el Marzo.

Sed scientistoj pensas ke ne estas ajn aeroshtonoj el Merkurio aw Venuso. La ofta teorio estas ke malfacilas por detrito pli proksime al la suna pezforto vaghi pli malproksime tra la sunsistemo.

Meze malpli da specimenaroj estas maloftaj tipoj da aeroshtonoj nomigita "awbritoj" per la urbeto Aubres, Francio kie la unua aeroshtono de chi tiu tipo trovis dum 1836. Awbritoj tenas palaj kolorj kaj enhavas etajn kvantojn da metalo. Ili mankas oksigeno kaj eble elfarigita per magmo. Cirkaw 80 awbritaj aeroshtonoj trovigis sur Tero.

Law chi tiuj kialoj, scientistoj pensas ke ili elvenis Pramerkurio dum la pratagoj da la sunsistemo. "Ni ofte diris ke awbritoj estas tre bonaj specimenoj por Merkurio" per Dr. Cartier.

Bedawrinde scientistoj ne vere diris awbritojn estas pecoj da Merkurio. Klaus Keil, scientisto de la Universitato de Havajo che Manoa kiu mortigis Februare argumentigis dum 2010 ke awbritoj pli vershajne elvenis aliajn tipojn da asteroido nomigita E-tipaj asteroidoj. Lia pruvo montris ke awbritoj estis batita per sunvento - iu ke la magneta kampo de Merkurio devus protektigis kontrawe.

Tamen Dr. Cartier pripensis alie. Chu awbritoj unue elvenis Merkurion?

Post teorio ke ega objekto batis junan Merkurion, Dr. Cartier diris ke granda konto da shtono forjhetis kosme. Cirkaw triono da la amaso de Merkurio. Eta konto de la jhetajho forpelis per la sunvento al la asteroido zono farigi la E-tipajn asteroidojn.

Chi tiuj asteroidoj restus miliardon da jaro, foje krashis unu la alian kaj frapis per la sunvento klarigi la sunventan premon ili vidis sur awbritoj. Eventuale kelkaj pecoj alpelis Teron kaj falis kiel awbritaj aeroshtonoj.

Malgrandaj niveloj da nikelo kaj kobalto en awbritoj egalas kion ni anticipus el Pramerkurio per Dr. Cartier sed dato el Messenger el NASA dum 2011 al 2015 subtenas similiecojn inter Merkurio kaj awbritoj.

"Mi pensas ke awbritoj estas la malprofundaj pecoj de la mantelo de ega Pramerkurio", diris Dr. Cartier. "Chi tiu povas ekscigi la naskighon de Merkurio."

Se vera, chi tiu signifas ke ni jame havas pecojn da Merkurio, tamen pli pra versio de la planedo, kashita en tirkestoj kaj elmontroj dum 150 jaroj.

"Estus mirinda," diris Sara Russell, aeroshtona spertulino che la Naturala Historio Muzeo en Londono kiu ne partoprenis kun Dr. Cartier. La muzeo enhavas dek awbritoj en ghia aro.

Aliaj gespertuloj ne vere kredas la teorio.

Jean-Alix Barrat, terkemisto che la Universitato de Okcidenta Brittany en Francio kaj unu da la malpli awbritaj spertuloj en la mondo, ne pensas ke estas sufiche awbritajho en aeroshtonoj aroj ekzaminigi la ajhojn ekscii se la ajho egalas modelojn de Pramerkurio.

"La verkistoj estas optimisecaj," li diris. "La dato ili utiligas ne estas sufiche verigi ilian teorion."

Per respondo Dr. Cartier diris ke shi forigis eblaj poluadoj shtonoj el shiaj awbritaj specimenoj ekscii nivelojn da nikelo kaj kobalto kaj shi memfidas ke shi pravas.

Jonti Horner, spertulo en asteroidaj dimanikoj el la Universitato de Suda Kvinslando en Awstralio, "Ne certigas ke ajho el Merkurio povas orbitgi stabile en la asteroida zono tiam frapi Teron miliardoj da jaro poste. "Ne sensigas al mi el dimanika vidpunkto."

Christopher Spalding, spertulo en planedigado che Princeton Universitato kaj kunverkisto de la teorio de Dr. Cartier, diris ke lia modelado montras ke la sunvento povas peli ajhojn fore Merkurio al E-tipaj asteroidioj.

"La juna suno tenis altan magneteco kaj shpinis rapide," li diris, farigas la sunvento en "kirlakvo" kiu povus sendi pecojn da Merkurio al la asteroida zono. Alia ebleco ne modeligis jame, estas la pezfortecaj da Venuso kaj Tero disjhetis la ajhojn pli for antawe kelkaj revenigis al nia planedo.

La teorio de Dr. Cartier povus testigi baldawe. Kosma kunmisio el Ewropo kaj Japanio nomigita BepiColombo nun vojaghis al Merkurio en Decembro 2025. Dr. Cartier montris shian ideon al la scientistaroj de BepiColombo dum frua Majo.

"La dato impresigis min," diris Dr. Rothery scientistano de BepiColombo. Li diris ke ilia misio povus serchi pruvon de nikelo sur Merkurio ke povus ligigi la planedo pli al arigitaj awbritoj.

Ne estas certe, ni diris ekde la Merkuria surfaco hodiaw nur aspektos kion restas el Pramerkurio, krom li diris ke la dato "povus helpi modeligadon"

Willy Benzo, shtelfizikisto el la Universitato de Bern en Svislando kiu unue proponigis la ideo de Pramerkurio diris ke se awbritoj vere elvenis Merkurion, ili kreskos la pruvon de vigla kaj malpaca frua sunsistemo.

"Ghi montros ke egaj efikoj okazas ofte," li diiris, "Kaj ili gravas al la konstruado de planedaj sistemoj."

Dr. Cartier plu testigas shiajn ideojn per fandadaj awbritaj specimenoj sub alta premio. Se chi tiuj eksperimentoj kaj la dato el BepiColombo subtenos shian teorion, awbritoj subite farighos el strangajhoj al kelkajn da la plej mirindaj aeroshtonoj anigitis antawe - pecoj de la plej proksima planedo al la suno.

Valid xHTML Transitional!